Preview

(ΕΣΔΙΚ60) -  ΦΩΤΕΙΝΗ ΑΣΔΕΡΑΚΗ

Description du cours

 

ΜΑΘΗΜΑ:  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ: ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 2026

ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2026

ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΕΣ: 

ΦΩΤΕΙΝΗ ΑΣΔΕΡΑΚΗ (2/4 ΤΩΝ ΩΡΩΝ)

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΑΡΚΟΖΑΝΗ (2/4 ΤΩΝ ΩΡΩΝ)

Το μάθημα θα διδάσκεται κάθε Τρίτη 11.15-13.00_ΚΕΚΤ_101 και Τετάρτη 10:15-12:00,ΚΕΚΤ-101

Ώρες γραφείου: Φ. Ασδεράκη Δευτέρα 12.30-13.30, Γρ. Λαμπράκη 126 Γραφείο 304
Ε.Μαρκοζάνη Δευτέρα 12.30-13.30 και Παρασκευή 17.00-18.00

Σκοπός του μαθήματος

Κύριος σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση του πολύπλοκου φαινομένου της
διαδικασίας της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης μέσα από την εξελικτική του πορεία από τη γέννηση της «ευρωπαϊκής ιδέας» και τις ιδρυτικές συνθήκες των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η έμφαση δίδεται στη θεωρητική διάσταση και κυρίως στη γνώση και κατανόηση των υποδειγμάτων κι εργαλείων, που προσφέρουν οι κλασσικές και σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις για την ερμηνεία του φαινομένου της ολοκλήρωσης. Στο μάθημα αναλύονται βασικές έννοιες όπως αυτή της περιφερειακής ολοκλήρωσης, της κυριαρχίας και της υπερεθνικότητας.

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα πρέπει να

- κατέχουν σε βάθος και να κατανοούν το φαινόμενος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της εξέλιξής του

- κατανοούν πώς η ευρωπαϊκή ενοποίηση περιγράφεται και αναλύεται στη σύγχρονη έρευνα

- διαθέτουν τις δεξιότητες και την ικανότητα να παρουσιάζουν, να αναλύουν και να συζητούν θέματα που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, προφορικά και γραπτώς- να διαθέτουν τις δεξιότητες και ικανότητα να αναλύουν ένα σχετικό υλικό σε σχέση με ένα ζήτημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης εντός ενός προκαθορισμένου χρονικού πλαισίου και να παρουσιάζουν τα αποτελέσματα προφορικά και γραπτώς.

Επιλογές Συγγραμμάτων:

1. • Βιβλίο [24142]: Θεωρίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, Rosamond Ben Λεπτομέρειες
   • Βιβλίο [50659396]: Θεωρία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, Χρυσοχόου Δημήτρης Ν. Λεπτομέρειες
   • Βιβλίο [86196981]: Ο Λόγος της Κυριαρχίας, Τσινισιζέλης Μιχάλης Λεπτομέρειες
   • Βιβλίο [143547603]: Το Ευρωπαϊκό Φαινόμενο - Ιστορία, Θεσμοί, Πολιτικές, 4η Έκδοση, Λιαργκόβας Παναγιώτης, Παπαγεωργίου Χρήστος Λεπτομέρειες

Οι ενότητες που θα διδαχτούν είναι οι εξής:

Η Ευρωπαϊκή ιδέα. Σύντομη επισκόπηση της ιστορικής πορείας της ΕE

Diez, Thomas and Wiener, Antje, Introducing the Mosaic of Integration Theory (June 8, 2018). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3193952

Schimmelfennig, F., & Rittberger, B. (2006). Chapter 4 Theories of European integration Assumptions and hypotheses, https://www.semanticscholar.org/paper/Chapter-4-Theories-off-European-integration-and-Schimmelfennig-Rittberger/8192f736690bdd9a33a35579fd7677b42921b49a

Υπερενθνικές προσεγγίσεις

- Ομοσπονδισμός

Kelemen, R. D. (2003). The Structure And Dynamics Of Eu Federalism. Comparative Political Studies, 36(1-2), 184-208. https://doi.org/10.1177/0010414002239376 (Original work published 2003)

Fossum JE. European federalism: Pitfalls and possibilities. Eur Law J. 2017; 23: 361–379. https://doi.org/10.1111/eulj.12250

- Λειτουργισμός και νεο-λειτουργισμός

Rosamond, B. (2005). The uniting of Europe and the foundation of EU studies: Revisiting the neofunctionalism of Ernst B. Haas. Journal of European Public Policy, 12(2), 237–254. https://doi.org/10.1080/13501760500043928

Arne Niemann with Phillippe C. Schmitter, Neofunctionalism, in Wiener and Diez, European Integration Theory, https://www.researchgate.net/publication/330494709_3_Neofunctionalism

Διακυβερνητικές προσεγγίσεις

- Ρεαλιστικός Διακυβενρητισμός

Hoffmann, S. (1966). Obstinate or Obsolete? The Fate of the Nation-State and the Case of Western Europe. Daedalus, 95(3), 862–915. http://www.jstor.org/stable/20027004

- Φιλελεύθερος Διακυβερνητισμός

Andrew Moravcsik and Frank Schimmelfennig( 2018) , Liberal intergovernmentalism, in Wiener and Diez. https://www.researchgate.net/publication/330490775_4_Liberal_Intergovernmentalism

- Νέος διακυβερνητισμός vs Νεο-νεο- λειτουργισμός

Bickerton, CJ, Hodson, D, and Puetter, U (2015), The New Intergovernmentalism: European Integration in the Post-Maastricht Era. J Common Mark Stud, 53, 703–722. doi: 10.1111/jcms.12212

Schmitter P., (2002), Neo-neofunctionalism, chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Profiles/Schmitter/NeoNeoFunctionalismRev.pdf

Θεσμισμικές προσεγγίσεις

- Ορθολογικός και Ιστορικός θεσμισμός

Mark A. Pollack, 2007. "The New Institutionalisms and European Integration," The Constitutionalism Web-Papers p0031, University of Hamburg, Faculty for Economics and Social Sciences, Department of Social Sciences, Institute of Political Science.

Christiansen, T., & Verdun, A.  (2020). Historical Institutionalism in the Study of European Integration. Oxford Research Encyclopedia of Politics. Retrieved 11 Feb. 2026, from https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-178.

Διακυβέρνηση και Ρυθμιστικές Προσεγγίσεις

- Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση

Jeffery, C., & Peterson, J. (2020). ‘Breakthrough’ political science: Multi-level governance – Reconceptualising Europe’s modernised polity. The British Journal of Politics and International Relations, 22(4), 753-766. https://doi.org/10.1177/1369148120959588 (Original work published 2020)

Börzel, T. A. (2020). Multilevel governance or multilevel government? The British Journal of Politics and International Relations, 22(4), 776-783. https://doi.org/10.1177/1369148120939872

Κοινωνικές και Μετα-λειτουργικές προσεγγίσεις

- Κοινωνικός Κονστρουκτιβισμός

Thomas Risse, Social Constructivism and European Integration, in Wiener A. et al. European Integration Theory, https://www.academia.edu/22167178/Social_Constructivism_and_European_Integration

Shi Jiaqi. Study on European Union Integration from a Constructivism Perspective. International Journal of Frontiers in Sociology (2024), Vol. 6, Issue 7: 48-54. https://doi.org/10.25236/IJFS.2024.060708.

-Μετα-λειτουργισμός και πολιτικοποίηση

Hooghe, L., & Marks, G. (2009). A Postfunctionalist Theory of European Integration: From PermissiveConsensus to Constraining Dissensus. British Journal of Political Science, 39(1), 1–23.https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-political-science/article/postfunctionalist-theory-of-european-integration-from-permissiveconsensus-to-constraining-dissensus/60EA0C58491C06327A235761B08878D6

Wendler, F., & Hurrelmann, A. (2022). Discursive postfunctionalism: theorizing the interface between EU politicization and policy-making. Journal of European Integration, 44(7), 941–959. https://doi.org/10.1080/07036337.2022.2045592

Αποτελέσματα ολοκλήρωσης

- Εξευρωπαισμός

Exadaktylos, T., Radaelli, C.M. (2015). Europeanisation. In: Lynggaard, K., Manners, I., Löfgren, K. (eds) Research Methods in European Union Studies. Palgrave Studies in European Union Politics. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1057/9781137316967_13

https://www.researchgate.net/publication/304817338_Europeanisation

Börzel, Tanja A. and Risse, Thomas, When Europe Hits Home: Europeanization and Domestic Change. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=302768 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.302768

- Διαφοροποιημένη ολοκλήρωση

Schimmelfennig, F., Leuffen, D., & Rittberger, B. (2015). The European Union as a system of differentiated integration: interdependence, politicization and differentiation. Journal of European Public Policy, 22(6), 764–782. https://doi.org/10.1080/13501763.2015.1020835

Leruth, B., & Lord, C. (2015). Differentiated integration in the European Union: a concept, a process, a system or a theory? Journal of European Public Policy, 22(6), 754–763. https://doi.org/10.1080/13501763.2015.1021196

Σύγχρονες προσεγγίσεις:

-Ολοκλήρωση μέσω κρίσεων και Πρόοδος μέσα από αποτυχίες ( Failing forward)

Ferrara, F. M., & Kriesi, H. (2022). Crisis pressures and European integration. Journal of European Public Policy, 29(9), 1351–1373. https://doi.org/10.1080/13501763.2021.1966079

Jones, E., Daniel Kelemen, R., & Meunier, S. (2021). Failing forward? Crises and patterns of European integration. Journal of European Public Policy, 28(10), 1519–1536. https://doi.org/10.1080/13501763.2021.1954068

 

Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές οφείλουν να διαβάζουν τα επιστημονικά άρθρα που βρίσκονται αναρτημένα στην κατηγορία έγγραφα πριν τις διαλέξεις των μαθημάτων.

 

Περαιτέρω μελέτη για τις Θεωρίες της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης

ΗΦΑΙΣΤΟΣ, Π. (1999/2006), Θεωρία Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης Ποιότητα, Αθήνα.

ΤΣΙΝΙΣΙΖΕΛΗΣ, Μ. (2001), Quo Vadis Europa? Αθήνα, Σύγχρονες ακαδημαϊκές και επιστημονικές εκδόσεις, 2001.

NUGENT, Ν. (2012), Πολιτική και Διακυβέρνηση στην ΕΕ, Ιστορία, Θεσμοί Πολιτικές, επιμ. Μ. Μενδρινού, Σαββάλας, Αθήνα, σσ. 679-719.

 ΑΣΔΕΡΑΚΗ Φ. (2014), Οι θεσμικές αλλαγές μετά τη Συνθήκη της Λισσαβόνας.Ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων. ΚΕΜΕΑ.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

Journal of European Public Policy

Journal of Common Market Studies

Επίσης μπορείτε να ανατρέξετε στις ιστοσελίδες

http://europa.eu/about-eu/eu-history/index_en.htm

http://www.hum.leiden.edu/history/eu-history/historical/

http://www.cvce.eu/

Creation Date

mercredi 14 avril 2010