Παρουσίαση/Προβολή
Μεταπτυχιακό Μάθημα ΔΕΣ Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση
(DES322) - ΦΩΤΕΙΝΗ ΑΣΔΕΡΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΑΤΖΗΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΙΑ ΜΕΝΔΡΙΝΟΥ
Περιγραφή Μαθήματος
Σκοπός και Περιγραφή του μαθήματος
Σκοπός του μαθήματος είναι η συνεκτική παρουσίαση της οικονομικής, θεσμικής και πολιτικής συγκρότησης της E.E. μέσα από την εξέταση των κύριων διαστάσεων και παραμέτρων που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία της E.E., την δυναμική εξέλιξής της από την ίδρυση της πρώτης Ευρωπαϊκή Κοινότητας μέχρι σήμερα και τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί. Επιχειρεί με συστηματικό τρόπο τόσο συνθετικά όσο και αναλυτικά να παρουσιάσει τα όργανα, τις διαδικασίες και τους δρώντες (σε υπερεθνικό και εθνικό επίπεδο) που διαρθρώνουν το θεσμικό πλαίσιο και υποστηρίζουν την λειτουργία του ιδιότυπου (sui generis) πολιτικού συστήματος που έχει διαμορφωθεί στην E.E.. Μελετώνται οι αρμοδιότητες των κυριότερων θεσμικών οργάνων καθώς και οι αλλαγές που έφερε η Συνθήκη της Λισσαβόνας. Εξετάζεται η εξελικτική πορεία διαμόρφωσης του ευρωπαϊκού θεσμικού συστήματος από τις ιδρυτικές συνθήκες έως σήμερα, η διάκριση μεταξύ διακυβερνητικών και υπερεθνικών οργάνων καθώς και η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών οργάνων. Αναλύονται οι στόχοι και οι αξίες της Ε.Ε., οι αρμοδιότητες και οι πηγές δικαίου, η παραγωγή κανόνων δικαίου και ο τρόπος λήψης των αποφάσεων, η δικαστική προστασία και η εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου, ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση.
Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/φοιτήτριες θα είναι σε θέση να:
- κατανοούν την ιστορική εξέλιξη της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έως σήμερα,
- αναλύουν τις βασικές συνθήκες και τα σημαντικότερα στάδια εξέλιξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- ερμηνεύουν τη δομή και τη λειτουργία των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- διακρίνουν τις αρμοδιότητες και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στο ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα,
- αξιολογούν τις θεωρητικές προσεγγίσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τον χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πολιτικού και θεσμικού μορφώματος,
- αναλύουν τη σχέση μεταξύ υπερεθνικότητας και διακυβερνητισμού στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση,
- κατανοούν τις βασικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης,
- αξιολογούν τις σύγχρονες προκλήσεις και τις προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διεθνές περιβάλλον
Γενικές Ικανότητες
Οι φοιτητές/φοιτήτριες αναμένεται να αναπτύξουν τις ακόλουθες γενικές ικανότητες:
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών από ευρωπαϊκές και διεθνείς πηγές.
- Ανάπτυξη κριτικής σκέψης σχετικά με τη λειτουργία και τη δημοκρατική νομιμοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Ικανότητα ανάλυσης των σχέσεων μεταξύ κρατών-μελών και ευρωπαϊκών θεσμών.
- Εξοικείωση με τη χρήση θεσμικών και ακαδημαϊκών πηγών τεκμηρίωσης.
- Ανάπτυξη δεξιοτήτων προφορικής και γραπτής επιστημονικής επικοινωνίας.
Παρακαλώ βρείτε το υλικό στα Έγγραφα.
Checklist/Θα πρέπει να γνωρίζετε:
- Τα κυριότερα ιστορικά γεγονότα της εξέλιξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_el)
-
Το διεθνές πλαίσιο/σύστημα στο οποίο δημιουργήθηκαν οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και η ΕΕ
- Το ρόλο και την άποψη των μεγάλων Ευρωπαϊκών δυνάμεων (Ην. Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία) για την πορεία της Ευρωπαϊκής ενοποίησης
- Τις ιδρυτικές και τις τροποιητικές Συνθήκες και τη Μεταρρυθμιστική Συνθήκη της Λισσαβόνας (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=LEGISSUM%3Al14530)
- Τις διευρύνσεις (χρονολογία και χώρες). Την επίπτωση της "μεγάλης διεύρυνσης" (2004/7) στην εξέλιξη της ΕΕ
- Τη φύση και τις αρμοδιότητες της ΕΕ (https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/what-european-commission-does/law/areas-eu-action_el)
- Τα είδη των αρμοδιοτήτων (αποκλειστικές, συντρέχουσες, συντονιστικές/συμπληρωματικές)
- Τι σημαίνει πρωτογενές και δευτερογενές/παράγωγο δίκαιο της ΕΕ
- Το θεσμικό σύστημα. Τα κύρια θεσμικά και τα επικουρικά όργανα. Σύνθεση, αρμοδιότητες, τρόπος/οι λήψης αποφάσεων (https://www.europarl.europa.eu/factsheets/el/section/187/%CF%84%CE%B1-%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%B1-%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%89%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7%CF%82 )
- Συνθέσεις και Προεδρία/ες του Συμβουλίου. Ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο
- Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικης πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=LEGISSUM:high_representative_cfsp)
- Η σχέση εθνικού και ευρωπαϊκού Δικαίου
- Το ζήτημα της (εθνικής) κυριαρχίας
- Η διάκριση μεταξύ διακυβερνητισμού (intergovernmentalism) και υπερεθνικότητας (supranationalism)
- Τις κυριότερες αλλαγές που έφερε η συνθήκη της Λισσαβόνας στη σύνθεση και τις αρμοδιότητες των οργάνων και τον τρόπο λήψης των αποφάσεων καθώς και στην ΚΕΠΠΑ
- Κυριότερες υποθέσεις εργασίας των δύο μεγάλων ρευμάτων των θεωριών της ολοκλήρωσης. Διακυβερνητικές και Πλουραλιστικές Θεωρίες
Σχετικό υλικό υπάρχει στην κατηγορία Έγγραφα και στα Θεματολογικά Δελτία του ΕΚ
https://www.europarl.europa.eu/factsheets/el/contents
Για περαιτέρω μελέτη
Βιβλία
Λιαργκόβας Π. και Παπαγεωργίου Χρ. (2025). Το Ευρωπαϊκό Φαινόμενο - Ιστορία, Θεσμοί, Πολιτικές, 4η Έκδοση, Θεσσαλονίκη: εκδ. Τζιόλα
Πλιάκος Α (2025), Το Δίκαιο της ΕΕ, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 3η έκδοση
Τσινισιζέλης. Μ. (2021), Ο Λόγος της Κυριαρχίας, εκδ. Τζιόλα
Μαραβέγιας Ν. (2016), Ευρωπαϊκή Ένωση, εκδ. Κριτική
Χρυσοχόου, Δ. (2015), Θεωρία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης. Μια Διαλεκτική Συναρμογή, εκδ. Παπαζήσης
Nugent, Ν. (2012), Πολιτική και Διακυβέρνηση στην ΕΕ, Ιστορία, Θεσμοί Πολιτικές, Σαββάλας, Αθήνα
Άρθρα και κεφάλαια
Χατζηεμμανουήλ Χρ. (2021) Η COVID-19 θα γίνει ένας ευρωπαϊκός καταλύτης; Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι γεωπολιτικές προκλήσεις μετά την πανδημία, Foreign Affairs, 17.02.2021
Μενδρινού, Μ. (2016), ‘Η εξέλιξη των προτύπων διακυβέρνησης της ΕΕ’ στο Μαραβέγιας Ν. (επιμ) Ευρωπαϊκή Ένωση. Δημιουργία, εξέλιξη, προοπτικές, εκδ. Κριτική, Αθήνα, σσ.113-132.
Πασσάς, Α. (2016). ‘Η θεσμική συγκρότηση και η νομοθετική διαδικασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση’ στο Μαραβέγιας Ν. (επιμ) Ευρωπαϊκή Ένωση. Δημιουργία, εξέλιξη, προοπτικές, εκδ. Κριτική, Αθήνα, σσ.87-112.
Ασδεράκη, Φ. (2014), Οι θεσμικές αλλαγές μετά τη Συνθήκη της Λισσαβόνας.Ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων. ΚΕΜΕΑ (υπάρχει στο φάκελο)
Για την Ελλάδα στην ΕΕ
Πασσάς, Α. Γ., Αρβανιτόπουλος, Κ και Μ. Κοππά επιμ.2022, Ελλάδα - Ευρωπαϊκή Ένωση εκδ. Πεδίο
Συναφή επιστημονικά περιοδικά (ενδεικτικά):
Journal of European Public Policy
Journal of Common Market Studies
European Union Politics
Journal of European Integration
Journal of Contemporary European Research
Tρόπος εξέτασης: Γραπτή εξέταση
ECTS: Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος απονέμονται 6 ECTS
Ημερομηνία δημιουργίας
Σάββατο 13 Νοεμβρίου 2021
-
Δεν υπάρχει περίγραμμα